دولت رحيميت در نشأهء آخرت بيش از پيش افاضهء فيض مىكند . و در برخى از روايات است : « اى رحمان دنيا و آخرت ، و اى رحيم دنيا و آخرت . » و اين به آن اعتبار است كه خداوند در هر موجودى عشق طبيعى سير به سوى كمال خود را ايجاد فرموده كه تدريجا به مقام خود برسد و در عالم آخرت و روزى كه هر كس كشتهء خود را درو خواهد كرد و هر فردى به فعليت و كمال لايق خود خواهد رسيد ، نفوس طاهرهء تزكيه شده به مقامهاى قرب و كرامات و بهشتى كه به پهناى آسمان ها است خواهند رسيد ، و نفوس برگشتهء درنده و حيوان خو و شيطان صفت به دوزخ و دركات آن و عقربها و مارها خواهند رسيد « هر كسى آن درود عاقبت كار كه كشت » . كه وصول به اين مراتب و دركات نسبت به نفوس برگشتهء شيطانى خود كمال آن نفوس است ، هر چند نسبت به نفوس تزكيه شده و مستقيم انسانى نقص است . و بنا بر طريقى كه شيخ محيي الدين عربى دارد مسألهء رحيميت حضرت حق در هر دو جهان روشن است ، كه بنا به مسلك أو ارحم الراحمين در نزد نام « المنتقم » شفاعت مىكند و زمام دولت را خود به دست مى گيرد ، و « المنتقم » تحت سلطنت و حكومت أو قرار مى گيرد . رحمانيت و رحيميت ذاتي و فعلى و رحمانيت و رحيميت يا فعلى است و يا ذاتي . پس خداى تعالى صاحب رحمت رحمانيهء ذاتي و رحمت رحيميهء ذاتي است . و رحمت رحمانيهء ذاتي و رحيميت ذاتي عبارت است از تجلى ذات بر